Antalya İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk | İş Davaları ve İşçilik Alacakları

İşçi ile işveren arasında kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, ücret, fazla mesai, yıllık izin veya işe iade gibi bir uyuşmazlık ortaya çıktığında çoğu durumda doğrudan iş mahkemesinde dava açılamaz. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kapsamında belirli iş uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır.

Ancak iş hukukunda ortaya çıkan her uyuşmazlık zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Talebin işçilik alacağı mı, tazminat mı, işe iade mi, hizmet tespiti mi yoksa iş kazasından kaynaklanan bir talep mi olduğunun doğru belirlenmesi gerekir.

Avukat Cennet Kesici Çetinbaş
Antalya Barosu
Son güncelleme: 29 Ağustos 2026
Hukuki inceleme: Avukat Cennet Kesici Çetinbaş

Kısa Cevap: İş Davasından Önce Arabulucuya Gitmek Zorunlu mu?

Çoğu işçilik alacağı ve tazminat davasında evet.

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 uyarınca kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Aynı kapsamdaki itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında da dava şartı arabuluculuk uygulanır.

Arabulucuya başvurulması gereken bir uyuşmazlıkta doğrudan dava açılırsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilebilir.

İş Hukukunda Zorunlu Arabuluculuk Nedir?

Zorunlu arabuluculuk, tarafların mutlaka anlaşmak zorunda olduğu bir sistem değildir.

Zorunlu olan, kanunun kapsamına giren uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuk sürecinin işletilmesidir.

Arabulucu işçi veya işveren adına karar vermez, hâkim gibi hüküm kurmaz ve tarafları belirli bir çözüme zorlayamaz. Sürecin amacı tarafların uyuşmazlığı müzakere ederek anlaşma ihtimalini değerlendirmesidir.

Anlaşma sağlanamazsa arabulucu son tutanağı düzenler ve şartları bulunuyorsa iş mahkemesinde dava açılabilir.

Hangi İşçilik Alacaklarında Arabuluculuk Zorunludur?

İş sözleşmesinden kaynaklanan birçok parasal talep dava şartı arabuluculuk kapsamındadır.

Bunların başlıcaları şunlardır:

Kıdem Tazminatı

İş sözleşmesinin sona erme şekline ve çalışma süresine göre kıdem tazminatı hakkı doğduğu ileri sürülüyorsa, kıdem tazminatı davasından önce arabuluculuk sürecinin tamamlanması gerekir.

İhbar Tazminatı

Bildirim sürelerine uyulmadan gerçekleştirilen fesihlerden kaynaklanan ihbar tazminatı talepleri de dava şartı arabuluculuk kapsamındadır.

Ücret ve Maaş Alacakları

Ödenmeyen maaş, eksik ödenen ücret ve iş sözleşmesinden kaynaklanan diğer ücret taleplerinde de kural olarak önce arabulucuya başvurulur. (Maaş Alacağı Davası detayları)

Fazla Mesai Alacağı

İşçinin kanuni çalışma süresinin üzerinde çalıştığını ancak karşılığının ödenmediğini ileri sürdüğü fazla çalışma alacakları bakımından da arabuluculuk dava şartıdır.

Yıllık İzin, Hafta Tatili ve Ulusal Bayram ve Genel Tatil Alacakları

Kullanılmayan yıllık izin ücretleri ile hafta tatili ve ulusal bayram ve genel tatil çalışmalarından kaynaklanan parasal talepler de şartları oluştuğunda arabuluculuk başvurusunda ileri sürülebilir.

Arabuluculuk başvurusunda yalnızca genel olarak “işçilik alacaklarım vardır” denilmesi yerine uyuşmazlık konusu olan taleplerin mümkün olduğunca açık şekilde belirlenmesini önemli görüyorum.

İşe İade Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu?

Evet.

İşe iade uyuşmazlıklarında süreler özellikle önemlidir.

4857 sayılı İş Kanunu m.20 uyarınca işçi, fesih bildiriminin kendisine tebliğinden itibaren bir ay içinde işe iade talebiyle arabulucuya başvurmalıdır.

Arabuluculuk sonunda anlaşma sağlanamazsa son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılabilir.

Bu süreler nedeniyle işe iade dosyalarının diğer işçilik alacaklarından ayrı bir dikkatle değerlendirilmesi gerekir.

Hangi İş Uyuşmazlıklarında Zorunlu Arabuluculuk Yoktur?

Her iş veya sosyal güvenlik uyuşmazlığı 7036 sayılı Kanun m.3 kapsamına girmez.

İş Kazası ve Meslek Hastalığı

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları, 7036 sayılı Kanun m.3'teki zorunlu arabuluculuk kapsamının dışında bırakılmıştır. İlgili uyuşmazlıklar için İş Kazası Maddi ve Manevi Tazminat Davaları sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Hizmet Tespiti Davası

Sigortasız veya eksik sigortalı çalışmanın tespitine yönelik klasik hizmet tespiti davası bir işçilik alacağı veya tazminat davası değildir. Bu nedenle hizmet tespiti talebi bakımından dava şartı arabuluculuk bulunmaz.

Ancak aynı işçi hem hizmet tespiti hem de kıdem, ücret veya fazla çalışma gibi parasal haklar ileri sürüyorsa her talebin dava şartı ve süresi ayrıca değerlendirilmelidir.

Arabuluculuğa Başvuru Nasıl Yapılır?

İş uyuşmazlıklarında başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılabilir. Arabuluculuk bürosu bulunmayan yerlerde kanunda görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne başvuru yapılır.

Başvuruda işçi veya işverenin kimlik ve iletişim bilgileri ile karşı tarafa ilişkin bilinen bilgiler ve uyuşmazlığın konusu belirtilir.

Arabulucu kural olarak büro tarafından görevlendirilir. Tarafların listedeki belirli bir arabulucu üzerinde anlaşmaları halinde bu kişinin görevlendirilmesi de mümkündür.

Arabuluculuk Ne Kadar Sürer?

7036 sayılı Kanuna göre arabulucu, görevlendirildiği tarihten itibaren başvuruyu üç hafta içinde sonuçlandırır.

Zorunlu hallerde bu süre en fazla bir hafta daha uzatılabilir.

Bu süre mahkemede görülen uzun bir yargılama süreci gibi değildir. Bununla birlikte uyuşmazlığın kapsamı, taraflara ulaşılması ve müzakere sürecinin niteliği görüşmelerin fiili süresini etkileyebilir.

Arabuluculuk Görüşmesine Avukat Katılabilir mi?

Evet.

Taraflar arabuluculuk görüşmesine bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilir. İşveren adına usulüne uygun şekilde yetkilendirilmiş çalışan da belirli koşullarda görüşmelere katılabilir ve son tutanağı imzalayabilir.

Özellikle birden fazla işçilik alacağının bulunduğu dosyalarda teklif edilen miktarın hangi alacak kalemlerini kapsadığının belirlenmesi önemlidir.

İlk Arabuluculuk Toplantısına Katılmamanın Sonucu Nedir?

İlk toplantıya geçerli bir mazeret olmaksızın katılmamanın yargılama giderleri ve vekâlet ücreti bakımından sonuçları olabilir.

2024 yılında değiştirilen mevcut düzenlemeye göre, mazeretsiz olarak ilk toplantıya katılmayan taraf, sonraki davada kısmen veya tamamen haklı çıksa dahi karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulabilir ve lehine hükmedilecek vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

Bu nedenle arabuluculuk davetinin önemsenmemesi doğru değildir.

Arabuluculukta Anlaşma Sağlanırsa Ne Olur?

Taraflar uyuşmazlığın tamamında veya belirli bölümlerinde anlaşabilir.

Anlaşmanın kapsamı taraflarca belirlenir ve anlaşma belgesi düzenlenebilir. Kanunda öngörülen koşullarda taraflar, avukatlar ve arabulucu tarafından imzalanan anlaşma belgesi ilam niteliğinde belge niteliği kazanabilir.

Ayrıca arabuluculuk sonunda üzerinde anlaşmaya varılan hususlar hakkında kural olarak yeniden dava açılamaz.

Bu nedenle anlaşma metninde hangi alacakların, hangi dönemlerin ve hangi miktarların kapsandığının açık olması önemlidir.

Anlaşma Sağlanamazsa İş Davası Nasıl Açılır?

Taraflar anlaşamazsa arabulucu anlaşamama son tutanağını düzenler.

Dava şartı arabuluculuk kapsamındaki bir uyuşmazlıkta bu aşamadan sonra iş mahkemesinde dava açılabilir. Daha geniş dava yönetimi için Antalya İşçi Davaları Avukatı sayfamızı da inceleyebilirsiniz.

Davacı, anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış örneğini dava dilekçesine eklemelidir. Arabuluculuğa hiç başvurulmadığı anlaşılırsa dava, dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Arabuluculuk Zamanaşımını Etkiler mi?

Evet.

Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen dönemde zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.

Bu koruma, “süreleri artık takip etmeye gerek yok” anlamına gelmez. Özellikle işe iade gibi kısa hak düşürücü sürelerin bulunduğu uyuşmazlıklarda başvuru ve dava tarihleri ayrıca hesaplanmalıdır.

Antalya İş Hukuku Arabuluculuk Dosyalarında Neleri Kontrol Ediyorum?

Bir işçi veya işveren uyuşmazlığında arabuluculuk sürecinden önce özellikle;

• iş sözleşmesinin başlangıç ve sona erme tarihini,
• feshi gerçekleştiren tarafı ve fesih nedenini,
• SGK işe giriş ve işten çıkış kayıtlarını,
• son ücret ve ücret ödeme yöntemini,
• kıdem ve ihbar tazminatı koşullarını,
• fazla çalışma, hafta tatili ve genel tatil iddialarını,
• yıllık izin kayıtlarını,
• işe iade bakımından bir aylık başvuru süresini,
• zamanaşımı sürelerini,
• arabuluculukta ileri sürülecek talep kalemlerini,
• işverenin doğru ticaret unvanı ve adresini,
• varsa asıl işveren-alt işveren ilişkisini

birlikte değerlendiriyorum.

Amaç yalnızca arabuluculuk başvurusu yapmak değil, uyuşmazlığın daha sonraki dava ihtimali de dikkate alınarak doğru kapsamda ortaya konulmasıdır.

İş Hukukunda Arabuluculukta Sık Yapılan Hatalar

Uygulamada özellikle talep kalemlerinin eksik belirtilmesi, işe iade başvuru süresinin geçirilmesi, yanlış işverenin taraf gösterilmesi, SGK ve ücret kayıtlarının incelenmemesi, arabuluculuk anlaşmasının kapsamı anlaşılmadan imzalanması ve hizmet tespiti gibi farklı dava türlerinin işçilik alacağı talepleriyle karıştırılması sorun yaratabilir.

Arabuluculuk dava öncesindeki basit bir formalite olarak görülmemelidir. Özellikle anlaşma sağlandığında düzenlenen belge tarafların sonraki hukuki haklarını doğrudan etkileyebilir.

Avukat Cennet Kesici Çetinbaş
Antalya Barosu
Muratpaşa, Antalya

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Resmî Hukuki Dayanaklar

• 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.3 – Dava Şartı Olarak Arabuluculuk: Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğunu düzenler.
• 4857 Sayılı İş Kanunu m.20 – Fesih Bildirimine İtiraz ve Usulü: İşe iade talebiyle yapılacak arabuluculuk başvurusu ve dava sürelerini düzenler.
• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: Arabuluculuk süreci, tarafların katılımı, görüşmelerin gizliliği, sürelere etkisi ve anlaşma belgesinin ilam niteliğini düzenler.