Karakolda İfade Vermek Zorunlu mu? Şüphelinin Hakları ve Susma Hakkı
Karakola çağrılmak ile şüpheli olarak suçlama hakkında konuşmak aynı hukuki yükümlülük değildir. Çağrının telefonla, resmî çağrı kâğıdıyla veya zorla getirme kararı kapsamında yapılması farklı sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık şüpheli, kimlik bilgilerini doğru vermekle yükümlü olmakla birlikte kendisine yöneltilen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına sahiptir.
Karakola gitme yükümlülüğü ile suçlama hakkında ifade verme zorunluluğu birbirinden ayrılmalıdır. Usulüne uygun bir çağrı kâğıdına uyulmaması zorla getirme sonucunu gündeme getirebilir. Telefonla yapılan davet ise çağrı kâğıdıyla aynı hukuki sonuçları doğurmaz. Buna karşılık şüphelinin CMK m.147 kapsamında kendisine yüklenen suç hakkında açıklama yapmama, yani susma hakkı vardır.
Karakola Gitmek ile Karakolda İfade Vermek Aynı Şey midir?
Hayır. Bu iki konu ceza muhakemesi bakımından birbirinden ayrılmalıdır.
Kişinin polis merkezine veya ilgili kolluk birimine çağrılması; çağrının türüne göre farklı hukuki sonuçlara bağlanabilir.
Şüphelinin kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı vardır. Bu, susma hakkıdır.
Karakolda İfade Vermek ile Sorgu Aynı Şey midir?
Hayır. Günlük dilde “karakolda sorguya çağrıldım” denilse de Ceza Muhakemesi Kanunu bakımından ifade ve sorgu farklı kavramlardır.
Şüphelinin, soruşturma kapsamında kolluk görevlileri veya Cumhuriyet savcısı tarafından dinlenmesidir.
Şüpheli veya sanığın hâkim ya da mahkeme tarafından suçlama hakkında dinlenmesidir.
Dolayısıyla polis merkezindeki işlem bakımından teknik olarak çoğunlukla kollukta ifade alma kavramı kullanılmalıdır.
Polis Telefonla Karakola Çağırabilir mi?
Evet. Yetkili makamların telefon, telgraf, faks veya elektronik posta gibi iletişim araçlarından yararlanarak çağrı yapması mümkündür.
Telefon veya benzeri iletişim araçlarıyla yapılan çağrı mümkün olmakla birlikte, bu çağrıya çağrı kâğıdına bağlanan hukuki sonuçlar doğrudan uygulanmaz.
Bu nedenle “Telefonla aradılar, mutlaka derhal gitmezsem zorla getirilirim” şeklindeki sonuç doğru olmadığı gibi, “Telefonla aradılar, tamamen görmezden gelebilirim” yaklaşımı da dosyanın bütününü dikkate almayan bir değerlendirme olur.
Polis tarafından ilk kez arandığınızda atılabilecek adımları ayrıca Polis İfadeye Çağırırsa Ne Yapmalıyım? rehberinde açıklıyorum.
Resmî Çağrı Kâğıdı ve Zorla Getirme Aynı Şey midir?
Hayır. Şüphelinin çağrılması ile hakkında zorla getirme kararı verilmiş olması farklı hukuki aşamalardır.
İfadesi alınacak veya sorgusu yapılacak kişi çağrı kâğıdıyla çağrılır. Çağrılma nedeni açıkça belirtilir ve gelmemesi hâlinde zorla getirileceği yazılır.
Kanuni koşulların gerçekleşmesi hâlinde CMK m.146 kapsamında zorla getirme kararı gündeme gelebilir.
Karakola Gitmek Zorunda mıyım?
Bunun cevabı hangi hukuki işlem nedeniyle ve hangi yöntemle çağrıldığınıza bağlıdır.
Bu nedenle somut çağrının niteliği bilinmeden herkese “gitmek zorundasın” veya “gitme” şeklinde kategorik tavsiye vermek hukuken sağlıklı değildir.
Ancak hangi şekilde kolluğa ulaşırsanız ulaşın, hazır bulunma ile suçlama hakkında konuşma yükümlülüğü birbirine karıştırılmamalıdır.
Karakolda Susma Hakkı Var mı?
Evet. Şüphelinin kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı vardır.
Hiç kimse kendisini suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz. CMK m.147 kapsamında da şüpheliye yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmamasının kanuni hakkı olduğu bildirilmelidir.
Bu hak, kişinin olayın nasıl gerçekleştiği, suçlamayı kabul edip etmediği veya kendisi aleyhine sonuç doğurabilecek suç isnadıyla ilgili açıklamalar konusunda susabilmesini sağlar.
Kimlik bilgilerinde susabilir miyim?
Hayır. CMK m.147 kapsamında şüpheli kimliğine ilişkin soruları doğru cevaplandırmakla yükümlüdür.
Susma Hakkını Kullanmak Suçlu Olduğum Anlamına Gelir mi? Tutuklama Nedeni midir?
Hayır. Susma hakkının kullanılması, tek başına kişinin suç işlediğini kabul ettiği anlamına gelmez.
Susma hakkı anayasal ve kanuni bir savunma güvencesidir. Şüphelinin bu hakkını kullanması tek başına ikrar olarak değerlendirilemez.
Tutuklamanın şartlarını ayrıntılı olarak Ağır Ceza Davasında Tutuklama Nedenleri rehberinde açıklıyorum.
Bununla birlikte “susma hakkım var” sonucu, her dosyada susmanın mutlaka en uygun savunma yöntemi olduğu anlamına gelmez. Lehe somut delillerin bulunduğu veya açık bir yanlış anlaşılmanın giderilebildiği dosyalarda yapılacak hukuki değerlendirme farklı olabilir.
Şüphelinin Karakoldaki Temel Hakları Nelerdir?
Şüpheliye kendisine yüklenen suçun ne olduğu anlatılmalıdır.
Yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkı vardır.
Bir müdafinin hukuki yardımından yararlanabilir ve müdafi ifade sırasında hazır bulunabilir.
Şüpheden kurtulmasını sağlayabilecek hususları ileri sürebilir.
Somut delillerin toplanmasını talep edebilir.
Baskı, cebir, tehdit veya yasak yöntemlerle ifade alınamaz.
Karakolda İfade Verirken Avukat İsteyebilir miyim?
Evet. Şüpheli soruşturmanın her aşamasında müdafi yardımından yararlanabilir ve müdafi ifade işlemi sırasında yanında bulunabilir.
Müdafinin rolü şüphelinin yerine cevap vermek değildir. Müdafi; kişinin haklarını anlamasına yardımcı olur, ifade alma işleminin hukuka uygunluğunu takip eder ve gerektiğinde hukuki yardım sağlar.
Müdafii bulunmayan çocuk ile kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsiz şüpheli ya da sanığa istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir. Ayrıca isnat edilen suçun alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektirmesi hâlinde de istem aranmaksızın müdafi görevlendirilir.
İfade Tutanağını İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Edilmeli?
Kollukta ifade alma işlemi tutanağa bağlanır. Tutanak, soruşturma dosyasının parçası hâline gelir.
Tutanakta hata veya eksiklik varsa imzadan önce düzeltilmesini istemek gerekir.
Karakolda Baskı veya Tehditle İfade Alınabilir mi?
Hayır. Şüphelinin beyanının özgür iradesine dayanması gerekir.
Kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir, tehdit veya iradeyi bozabilecek yöntemlerle ifade alınamaz. Kanuna aykırı menfaat vaat edilemez. Yasak usullerle elde edilen ifadeler rıza verilmiş olsa dahi delil olarak değerlendirilemez.
Karakolda Verdiğim İfade Mahkemede Kullanılabilir mi?
Kollukta alınan ifade soruşturma dosyasının bir parçası olur. Bu nedenle “Nasıl olsa mahkemede tekrar anlatırım” düşüncesiyle ilk ifadeyi önemsiz görmek doğru değildir.
Müdafi hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Bu özel kural, kolluk ifadesinin soruşturma dosyasında hiç kullanılmayacağı veya tamamen önemsiz olduğu anlamına gelmez. Beyan diğer deliller ve sonraki ifadelerle birlikte değerlendirme konusu olabilir.
Karakolda İfade Verdikten Sonra Ne Olur?
İfadenin tamamlanması soruşturmanın sona erdiği anlamına gelmez.
Kolluk tarafından düzenlenen tutanak soruşturma evrakı içerisinde yer alır.
Kamera, mesaj, tanık, bilirkişi veya diğer soruşturma işlemleri devam edebilir.
Cumhuriyet savcısı dosyanın özelliklerine göre şüpheliyi ayrıca dinleyebilir veya ek soruşturma işlemleri yaptırabilir.
Somut şartlara göre adli kontrol veya tutuklama talebi gibi işlemler gündeme gelebilir; soruşturmanın sonunda ise iddianame veya kovuşturmaya yer olmadığı kararı söz konusu olabilir.
Cumhuriyet savcısı önündeki sonraki aşamayı Savcılıkta İfade Verirken Nelere Dikkat Edilmeli? rehberinde ayrıca ele alıyorum.
Antalya’da Karakola İfadeye Çağrılan Kişi Açısından Neler Önemlidir?
Antalya’daki polis merkezleri ve diğer kolluk birimlerinde de Türkiye genelinde geçerli Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri uygulanır.
Belirli bir dosyada öncelikle şu hususlar ayrıştırılmalıdır:
Ceza soruşturmalarına ilişkin hukuki hizmet kapsamı için Antalya Ceza Avukatı sayfasını inceleyebilirsiniz.
Karakola Çağrılan Bir Şüphelinin Durumunu Nasıl Değerlendiriyorum?
“Karakola gitmeli miyim?” veya “Susma hakkımı kullanmalı mıyım?” sorularına yalnızca genel kurallarla cevap vermiyorum. Öncelikle kişinin karşı karşıya olduğu işlemin hukuki niteliğini belirlemeye çalışıyorum.
Avukat Cennet Kesici Çetinbaş
Avukat Cennet Kesici Çetinbaş, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur ve 2015 yılından beri avukatlık mesleğini sürdürmektedir. Antalya Barosu’na kayıtlı olarak ceza soruşturmaları, kolluk ve savcılık ifadeleri, koruma tedbirleri ve ceza davalarına ilişkin hukuki süreçlerde çalışmaktadır.
Karakolda İfade ve Susma Hakkı Hakkında Sık Sorulan Sorular
Karakola çağrıldım, gitmek zorunda mıyım?
Çağrının nasıl yapıldığına bakmak gerekir. Usulüne uygun çağrı kâğıdına uyulmaması zorla getirme sonucunu gündeme getirebilir. Telefonla yapılan davete ise çağrı kâğıdına bağlanan sonuçlar doğrudan uygulanmaz.
Telefonla karakola çağrıldım, gitmezsem zorla getirilir miyim?
Telefonla yapılan çağrı, çağrı kâğıdıyla aynı hukuki sonucu doğurmaz. Ancak soruşturmanın sonraki aşamasında resmî çağrı veya başka bir usul işlemi uygulanması mümkündür.
Karakola gidersem konuşmak zorunda mıyım?
Şüpheli kimlik bilgilerini doğru vermekle yükümlüdür; ancak kendisine yüklenen suç hakkında açıklamada bulunmama hakkına sahiptir.
Karakolda susma hakkımı kullanabilir miyim?
Evet. CMK m.147 kapsamında şüphelinin kendisine yöneltilen suç hakkında açıklama yapmama hakkı vardır.
Susma hakkını kullanmak suçlu olduğum anlamına gelir mi?
Hayır. Susma hakkı anayasal ve kanuni bir savunma güvencesidir. Kullanılması tek başına suçun kabulü veya ikrar anlamına gelmez.
Susmak tutuklanmama neden olur mu?
Susma hakkının kullanılması tek başına tutuklama nedeni değildir. Tutuklama için kanunda öngörülen ayrı koşulların somut dosyada bulunması gerekir.
Karakolda avukat isteyebilir miyim?
Evet. Şüpheli müdafi yardımından yararlanabilir ve müdafi ifade alma işlemi sırasında yanında bulunabilir.
Her ağır ceza dosyasında avukat zorunlu mudur?
Hayır. Zorunlu müdafilik CMK m.150’deki şartlara göre belirlenir. Ceza sınırı bakımından temel ölçüt, isnat edilen suçun alt sınırının beş yıldan fazla hapis olmasıdır. Kanunda çocuklar ve kendisini savunamayacak bazı kişiler bakımından da ayrıca zorunlu müdafilik düzenlenmiştir.
İfade tutanağını imzalamazsam ne olur?
Tutanak imzalanmadan önce okunmalı ve yanlışlık varsa düzeltilmesi istenmelidir. İmzadan kaçınılırsa bunun nedeni tutanakta belirtilir.
Avukatsız karakol ifadem mahkûmiyete esas olabilir mi?
CMK m.148/4 uyarınca müdafi hazır bulunmaksızın kolluk tarafından alınan ifade, şüpheli veya sanık tarafından hâkim veya mahkeme huzurunda doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz.
Hukuki Dayanaklar
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu – özellikle CMK m.145-150.
- Adalet Bakanlığı – Soruşturma Aşaması – çağrı kâğıdı, telefonla çağrı ve zorla getirme hakkında bilgilendirme.
- Türkiye Cumhuriyeti Anayasası – m.38 kapsamında kendini suçlamama güvencesi.
Karakola Çağrı ile Susma Hakkı Birbirinden Ayrı Değerlendirilmelidir
Öncelikle çağrının hukuki niteliği, şüpheli sıfatı ve isnat edilen suç belirlenmeli; ardından müdafi yardımı, susma hakkı, mevcut deliller ve ifade sonrasındaki muhtemel işlemler somut dosya üzerinden değerlendirilmelidir.
